Yerleşke 2023: Çok nadir olarak görülebilecek şekilde sizi bir çok farklı alanda eserler veren, çalışmalar yapan biri olarak görüyoruz. Sinemadan yazarlığa; sanatsal faaliyetlerden toplumsal sorumluluğa; siyasete kadar daha bir çok alanda ses getiren çalışmalarınız var. Bizim bu başarılarla ilgili asıl merak ettiğimiz şey şu: Sizi bu kadar yoğun çalışmalara iten bakış açısı nedir? Yani insanın bu kadar üretken olmasında insana bakışıyla, ülkesine bakışıyla ilgili bir düşünce olmalı diye düşünüyoruz, sizin çıkış noktanız nedir? Bu konuda neler söylemek istersiniz?

Zülfü Livaneli:  Yaratıcılığı bir bütün olarak görüyorum. Büyük besteci Hans Eisler ‘Sadece müzik bilen bir müzisyen, müziği de bilemez.’ demiştir. Eski İslam ve Batı uygarlıklarında da yaratıcılar tıptan matematiğe, müzikten şiire kadar birçok dalla uğraşırlardı. Özellikle rönesans bunun doruk noktasıydı. 20. Yüzyılın ‘uzmanlaşma’ hastalığı, tek boyutlu insanlar yetiştirdi. Ben uzmanlığa karşı değilim ama  dünyayı kavramadan, bir vida gibi aynı noktada dönüp durmaya karşıyım. Eski Iyonya ve Helen filozoflarının Samos bildirisinde söyledikleri gibi ‘Bilimler ve sanatlar üst düzlemde birdir.’

Ben Atatürk’ün bir diktatör olmadığını, çok hassas, ruh yüceliğine sahip, hümanist ama çelik iradeli bir lider olduğunu zaten biliyordum. Bu yönünü yansıtmaya çalıştım.

Yerleşke 2023: Bildiğiniz gibi son dönemlerde Atatürk ile ilgili sinema alanında birçok çalışma yapıldı. Yine bunların bazıları gerçeklerden uzak bulunduğu, doğru mesajlar taşımadığı ya da etkili anlatım gücünden yoksun olduğu için eleştirildi.

Böylesine hassas, cesaret ve bilgi gerektiren bir konuda film yapmanın zorlukları nelerdi?

Zülfü Livaneli: Hazırlıklar üç yıl sürdü. Mevcut bilgişlerime ek olarak Atatürk hakkında birkaç dilde okumadığım kaynak kalmadı. Sonra her konunun uzmanıyla çalıştık.

Yerleşke 2023: ‘Yüzyıla Aşan Lider’ Atatürk’ü anlattığınız ‘Veda’ filminde, Atatürk’ün daha önce fark etmediğiniz, filmin çekim aşamasında dikkatinizi çeken ya da sizi şaşırtan farklı bir yönü oldu mu?

Zülfü Livaneli: Hayır olmadı. Ben Atatürk’ün bir diktatör olmadığını, çok hassas, ruh yüceliğine sahip, hümanist ama çelik iradeli bir lider olduğunu zaten biliyordum. Bu yönünü yansıtmaya çalıştım.

Yerleşke 2023: Fikirleri hala geçerli ve yol gösterici olan Atatürk’ün size göre anlaşılması gereken en önemli özelliği nedir? Günümüz dünyasında ve ülkemizde yaşanan sorunları göz önüne alarak cevaplarsanız seviniriz.

Zülfü Livaneli: Büyük bir asker olan Atatürk’e en etkili silahın hangisi olduğunu sorarlar. ‘Yerine göre’ diye cevap verir. Ölmeden önce ‘Ben size hiçbir dogma, hiçbir değişmez ilke bırakmıyorum. Bilim yol gösterici olmalıdır.’der. Bence Atatürk’ün en çok anlaşılması gereken yönü, çağa ve bilime göre yeni tutumlar takınabilme yeteneği ve bilime duyduğu saygıdır. Bir de elbette evrenselliği var. ‘İnsanoğlunun medeniyeti birdir, lakin kolları vardır.’ diyebilmiş bir filozoftur aynı zamanda.

Gelip geçici fikir, sanat, ideoloji modalarıyla kalıcı ve insani olanı ayırt etmelerini dilerdim.

Yerleşke 2023: Üniversitelerimizde sinemayla, edebiyatla, müzikle ve sanatın birçok başka dalında faaliyet gösteren birçok öğrenci kulübü ve bunlara üye yüz binlerce öğrenci var. Bu öğrenciler ileride bu alanlarda eserler üretecekler. Onlara tavsiyeleriniz nelerdir?

Zülfü Livaneli: İster istemez zamanlarının modalarına uyacaklar. Tersi garip olur. Ama gelip geçici fikir, sanat, ideoloji modalarıyla kalıcı ve insani olanı ayırt etmelerini dilerdim. Yaratıcılığın koşulları çok okumak ve düş gücünü olabildiğine özgür kılmaktır. Einstein ‘Hayal gücü bilgiden önemlidir.’ sözünü boşuna söylemedi.

Yerleşke 2023: Yurt dışında da sürekli temasları bulunan bir insan olarak, ülkemizde ki eğitim sistemiyle ilgili gördüğünüz en önemli eksiklikler nelerdir? Eğitim sistemimizle ilgili ne gibi değişiklikler yapılabilir ya da neler eklenilebilir?

Zülfü Livaneli: Bu çok geniş bir konu. Kısaca söylemem gerekirse ben UNESCO’da kabul ettiğimiz gibi ‘Ömür boyu eğitim’e inanıyorum. Türkiye’deki eğitimin amacı bilgi değil diploma almak. Aslında bu çağda bilgi herkesin elinin altında. Bütün mesele bu bilgilere ulaşacak metodları ve bunları değerlendirecek referansları edinebilmek.

Yerleşke 2023: Unesco’da önemli görevler üstlenmiş biri olarak çocuklarımızla ilgili yapılması gereken en öncelikli konular nedir size göre ? Unesco’nun bu anlamda çalışmalarını samimi ve yeterli buluyor musunuz?

Zülfü Livaneli: UNESCO önemli bir kuruluş. Başında bulunan kişiye göre etkinlikleri değişebiliyor. Yeni genel direktör önemli birisi. Bu dönemden umutluyum.

Oysa büyük bir asker olan Atatürk diyor ki: ‘Eğer vatan savunması için şart değilse her savaş bir cinayettir.’ Bence genç kardeşlerim bu ilkeyi hiç unutmamalı.

Yerleşke 2023: Bugün insanlık önlerine, sadece tüketime hitap eden malzemelerin çok fazla sunulduğu bir dönem geçiriyor. Duyarsızlıklara, değerlerden uzaklaşmalara, bilim ve teknolojiyi bu kadar gelişmişliğine rağmen bahanelerle yaratılan savaşlara şahit oluyoruz. Sizce Türk gençliğinin böyle bir tabloda üstlenmesi gereken rol nedir ?Dünya barışı için özellikle nelere dikkat etmelidir gençlik bugün?

Zülfü Livaneli: Bugün 7 milyar insan, tüketim toplumunda yaşıyor. Bu tüketim imparatorluğunu sürdürmek için hem medya yoluyla beyin yıkanıyor hem de enerji kaynaklarına el koymak için savaş çıkarılıyor. Oysa büyük bir asker olan Atatürk diyor ki: ‘Eğer vatan savunması için şart değilse her savaş bir cinayettir.’ Bence genç kardeşlerim bu ilkeyi hiç unutmamalı.

Yerleşke 2023: Bir dönem siyasette de aktif olarak bulundunuz. Bir sanatçının eminiz ki siyaset de zorlandığı, anlamakta güçlük çektiği bazı durumlar vardır. Sizin siyasetle ilgili uyum sağlamada en çok zorlandığınız ya da en çok eleştirdiğiniz konular nelerdir?

Zülfü Livaneli: Türkiye’deki siyaset kurumunun tümü…

Yerleşke 2023: Yerleşke 2023, Türkiye Cumhuriyeti ‘nin kuruluşunun 100. yılında yani 2023 yılında dünyanın en güçlü devletlerinden biri olarak görmek isteyen bir topluluk. Sadece kendi insanına değil tüm insanlığa esin kaynağı olacak evrensel değerlere saygılı ama kendi değerlerine de bağlı bir nesli oluşumuna katkı sağlamak üzere yola çıktı sizden bu topluluğa vermek istediğiniz bir mesaj bekliyoruz.