Lagari Hasan Çelebi'nin Ankara Türk Hava Kurumu Müzesi'nde bulunan
heykeli...

Lagari Hasan
Çelebi

Lagari Hasan Çelebi (17. yüzyıl),
efsaneye göre roketle dikey uçuşu başarıyla gerçekleştirmiş ilk insan olduğu
kabul edilen bilgin.

Füzeciliğin atası olan ünlü Türk bilim
adamı Lagari Hasan Çelebi 17. yy'ın başlarında barut dolu haznesi bulunan bir
basit hava roketi ile ilk kez havalanmayı başarmıştır. Uçuş 1633 yılında
dönemin Osmanlı Padişahı IV. Murat'ın kızının doğum günü kutlamalarında
sergilenmiştir. Lagari Hasan Çelebi'nin yaklaşık 300 metre kadar
havalandığı ve 20 saniye boyunca havada kaldığı ölçülmüştür. Kendisine bağlı
bulunan kanatlar sayesinde boğaza oldukça yumuşak bir iniş yapmıştır. İlk
önceleri sultan tarafından da desteklenen Hasan Çelebi, daha sonra ulemânın
baskısı ile yargılanmış ve Kırım'a sürgüne gönderilmiştir. İlginçtir ki modern
anlamda ilk roket çalışmaları da bugün Kırım'ın içinde bulunduğu Ukrayna'da
başlamıştır.



Seyahatnamede Hasan Çelebi:



Evliya Çelebi'den o günkü Türkçe ile Lagari
Hasan Çelebi:

'Lagari Hasan Çelebi, Murad
Han'ın Kaya Sultan nam duhteri pakizesi vücude geldiği gece akube şadmanlığı
oldu. Lagari Hasan, elli okka barut macunundan yedi kollu bir fişeng iacad
etti. Sarayburnu'nda Hünkar huzurunda fişenge bindi ve şakirdleri fişengi
ateşlediler. Lagari, 'Padişahım seni Hüda'ya ısmarladım' diyerek
temcid ve tevhid ile evci asumana huruc eyledi...
Denize indi...Yanında olan fişengleri
ateş edip ruyi deryayı çeragan eyledi. Bam-ı felekde fişengi kebirinin barutu kalmayıp da
zemine doğru nüzul ederken, ellerinde olan kartal kanatlarını açıp Sinanpaşa
Kasrı önünde deryaya indi. Oradan şenaverlik ederek uryan huzurı padişahiye
geldi. Zemini bus ederek selam verdi. Bir kise akça ihsan olunup yetmiş akça
ile sipahi yazıldı. Sonra Kırım'da Selamet Giray Han'a gidüp orada merhum oldu.
Rahmetli yar-i gaar-ı sadıkımız idi.